Trochę teorii

Jak do tej pory, na terenie Pomorza, odsłonięto w trakcie prac archeologicznych dwie nowożytne pracownie garncarskie – w Myśliborzu oraz Słupsku. Kolejny ośrodek lokowany jest w Stargardzie, gdzie funkcjonowania pracowni garncarskich upatruje się w dwóch miejscach – na terenie klasztoru augustianów oraz przy murach miejskich (ul. Warowna).

Ze źródeł pisanych wiemy, iż warsztaty garncarskie znajdowały się w niemalże każdym większym mieście zachodniopomorskim. Jednakże problemem pozostaje prześledzenie asortymentu oraz ewentualnych różnic w technologii oraz stylistyce produkowanych w poszczególnych ośrodkach naczyń, a co za tym idzie odtworzenie zasięgu dystrybucji produkcji. Zapoznanie się z publikowanymi materiałami ceramicznymi daje podstawy do opinii, iż cechowało je lokalne zróżnicowanie, zależne zapewne od upodobań estetycznych producentów oraz odbiorców. Za idealne rozwiązanie uznać można by w przyszłości opracowanie pomorskiego katalogu wzorów ceramiki, a tym samym zbudowanie narzędzia do prześledzenia wytwórczości i dróg zbytu.

Nowa publikacja o cermice pomorskiej

Na rynku wydawniczym ukazał się nowatorska praca, wydana nakładem Muzeum w Stargardzie. Publikacja ta - zbiór artykułów omawiających poszczególne kategorie źródeł archeologicznych - ma nowatorski, na Pomorzu, charakter. Po raz pierwszy bowiem zaprezentowano tak szeroko nowożytną ceramikę naczyniową pozyskaną w czasie badań archeologicznych. Serdecznie zapraszam do lektury!

Okładka publikacji

Spis treści:
Marcin Majewski - Przedmowa.
Karol Kwiatkowski - Wstęp.
I. Źródła archeologiczne
I.1. Dawna parcela 19 przy ulicy Grodzkiej - Karol Kwiatkowski.
I.2. Dawna parcela 20 przy ulicy Grodzkiej - Karol Kwiatkowski.
I.3. Dawna parcela 21 przy ulicy Grodzkiej - Karol Kwiatkowski.
I.4. Dawna parcela 3 przy ul. Kramarskiej - Karol Kwiatkowski.

II. Struktura przestrzenna i społeczna - Karol Kwiatkowski, Marcin Majewski.

III. Ceramika
III.1. Średniowieczna ceramika naczyniowa - Paulina Romanowicz, Andrzej Zyśko.
III.2. Wyroby ceramiczne okresu nowożytnego - Karol Kwiatkowski, Marcin Majewski.

IV. Przedmioty szklane - Marcin Majewski.

V. Przedmioty metalowe - Andrzej Janowski.

VI. Wyroby skórzane - Karolina Stań.

VII. Zabytki drewniane z późnośredniowiecznej latryny - Izabela Bobik.

VIII. Militaria z siedziby grupy terenowej NSDAP - Ortsgruppe Neustadt - Karol Demkowicz, Arkadiusz Michalak.

IX. Znaleziska roślinne z wypełniska późnośredniowiecznej latryny - Joanna Koszałka.

X. Badania archeozoologiczne szczątków kostnych - Daniel Makowiecki.

Wykaz autorów.

Darłowo-sala sportowa Gimnazjum Miejskiego (naczynie z napisem)

Fragment naczynia fajansowego z napisem.

W odróżnieniu od epok wcześniejszych w okresie nowożytnym mamy do czynienia z naczyniami, na powierzchni których widnieją różnego rodzaju napisy. W głównej mierze były to daty (por. http://staremiastoelblag-mah.blogspot.com/2013/05/talerz-z-fajczarzem.html) czy inskrypcje (główną kategorię stanowiły tu sentencje religijne). W zespole ceramiki darłowskiej mamy również egzemplarz należący do tego typu naczyń. Jest to niewielki ułamek misy (lub talerza) wykonanego z fajansu. Na stronie wewnętrznej zachował się fragment sentencji: „…auß Keine schad”, co przetłumaczyć można jako „bez żadnej szkody”. Wobec nie zachowania się większego fragmentu trudno obecnie ustalić jak mogła brzmieć cała myśl zapisana na tym naczyniu.

Darłowo-sala sportowa Gimnazjum Miejskiego (świecznik)

Fragment ceramicznego świecznika

Niniejszy wpis zapoczątkowuje prezentację najciekawszych, moim zdaniem, zabytków ceramicznych wydobytych w trakcie badań w Darłowie.

Ułamek wykonany z glin żelazistych. Cylinder na świeczkę wysokości 4,9 cm, średnicy 2,8 cm. Zdobiony karbowaniem. Przedmiot pokryty ciemnozieloną glazurą. Z jednej strony zachowany ślad po uchwycie, po drugiej zaś szczątkowo zachowana miseczka ociekacza. Dzięki temu, iż zach0wal się bardzo charakterystyczny element wyrobu udało się ustalić, iż mamy do czynienia ze świecznikiem ceramicznym (u dołu, po prawej stronie cała forma pochodząca z nowożytnej latryny w Lipsku).

Zespół ceramiki z latryny w Lipsku, chronologia: II połowa XVI-XVII wiek (wg: S. Krabath, Die Entwicklung der Keramik im Freistaat Sachsen vom späten Mittelalter bis in das 19. Jahrhundert, [w:] Keramik im Mitteldeutschland. Stand der Forschung und Perspektiven. 41. Internationales Hafnerei-Symposium der Arbeitkreises für Keramikforschung in Dresden, Deutschland, vom 21. September bis 27. September 2008, red. R. Smolnik, Dresden, 2012, s. 72, ryc. 54.

Na początek

Ceramika to najliczniej znajdowana kategoria znalezisk na większości stanowisk archeologicznych. Dotyczy to zwłaszcza stanowisk nowożytnych, w czasie badania których ceramika dosłownie „wywożona jest taczkami”. Ilość ta jednocześnie jest błogosławieństwem, jak i przekleństwem dla archeologii. Błogosławieństwo polega w główniej mierze na możliwościach wykonywania analiz statystycznych i porównawczych dla dużych zespołów ceramicznych. Przekleństwem zaś są…duże zespoły ceramiczne, wymagające poświęcenia olbrzymiej ilości czasu.
Zajmując się od dłuższego czasu pomorską ceramiką nowożytną doszedłem do wniosku, iż jest to temat na równi trudny co atrakcyjny.
Blog ten ma być poświęcony głównie ceramice pomorskiej okresu nowożytnego – w jej aspektach chronologicznym, typologicznym, zdobniczym.